ήθη κι έθιμα, γιορτές και πανηγύρια

 

 

—     Το κεντρικό πανηγύρι του χωριού είναι στην εορτή του αγίου Γεωργίου (23 Απριλίου ή κατά την δεύτερη μέρα του Πάσχα), στο όνομα του οποίου τιμάται και ο ενοριακός ναός της Πόρπης. Στο πανηγύρι αυτό κάνουν κουρμπάνια, μαγειρεύουν το κρέας και το διανέμουν αμέσως μετά τη λειτουργία στους χωριανούς, τώρα πια και με τη βοήθεια του συλλόγου των γυναικών, που δραστηριοποιείται εδώ.

κουρμπάνι 2012
Γιορτή Αγ. Γεωργίου 2012. Γυναίκες μέλη του Συλλόγου γυναικών Πόρπης  μοιράζουν το κουρμπάνι, στο προαύλιο της εκκλησίας.

Η συμμετοχή του κόσμου είναι πάνδημη. Κάθε χρόνο γίνεται λαχειοφόρος αγορά με έπαθλο αρνί, προσφορά συγχωριανών μας κτηνοτρόφων.

αρνάκι
το έπαθλο της λαχειοφόρου αγοράς περιμένει τον τυχερό

Την Κυριακή του Πάσχα τελείται δύο φορές  εσπερινός, αν την επόμενη μέρα γιορτάζει ο πολιούχος του χωριού άγιος Γεώργιος, το πρωί ως εσπερινός της αγάπης, και το απόγευμα ως εσπερινός της παραμονής του πανηγυριού, οπότε και περιφέρεται η εικόνα του αγίου στο χωριό, με μουσική και με συμμετοχή κόσμου και από γειτονικά χωριά.

λιτανεία
περιφορά της εικόνας του πολιούχου του χωριού, Αγ. Γεωργίου. Την εικόνα κρατούν οι Ιω. Λιάκος και Αθ. Μανωλακάκης.

—Δεύτερο πανηγύρι γίνεται του προφήτη Ηλία (20 Ιουλίου), το οποίο ξεκίνησε πριν περίπου τριάντα χρόνια, με βάση το ομώνυμο ξωκλήσι, στο λόφο του χωριού. Πλήθος κόσμου συρρέει στο εκκλησάκι του προφήτη Ηλία στο λόφο. Γίνεται πανηγυρικός εσπερινός, περιφορά της εικόνας του Αγίου και αρτοκλασία. Ακολουθεί, συνήθως γλέντι, στην πλατεία ή στο γήπεδο Πόρπης με τη συμμετοχή χορευτικών συγκροτημάτων διαφόρων πολιτιστικών συλλόγων του νομού Ροδόπης αλλά και άλλων νομών. Τα τελευταία χρόνια οι πανηγυρικές εκδηλώσεις του Προφήτη Ηλία πήραν μεγάλες διαστάσεις, επεσκίασαν το παραδοσιακά μεγάλο πανηγύρι των Παγουρίων, έχουν μεγάλη επιτυχία και συμμετέχουν πολλοί, χορευτές, συγκροτήματα και κόσμος. Το σημαντικότερο απ’ όλα είναι, όμως, πως το πανηγύρι καθιερώθηκε πια ως μέρα συνάντησης των απανταχού Πορπιωτών, σημείο αναφοράς για τους πολλούς ξενιτεμένους συγχωριανούς μας που επιλέγουν ως περίοδο διακοπών ή χρόνο επίσκεψης στη γενέτειρα τις 19-20 Ιουλίου. Βέβαια, τίποτε δεν γίνεται τυχαία! Για την επιτυχία των εκδηλώσεων σημαντική ήταν και είναι η προσπάθεια και οι εμπνεύσεις της διοίκησης του δραστήριου Συλλόγου Γυναικών Πόρπης και ειδικά της προέδρου της Σοφίας Παιδαράκη.

προφήτης Ηλίας 2 17
η εικόνα του Προφήτη Ηλία και οι άρτοι για την αρτοκλασία- 19 Ιουλίου 2017
προφήτης Ηλίας 3 17
το εσωτερικό του ναού Προφήτη Ηλία
προφήτης Ηλίας 17
Πολλοί πιστοί παρακολουθούν τον Εσπερινό

—Πάσχα και Χριστούγεννα συνήθιζαν παλαιότερα να χορεύουν, μαζί με τις γυναίκες τους και υπό τον ήχο γκάιντας, στο προαύλιο του ναού, έθιμο που σήμερα έχει εκλείψει, αφού οι νέοι πια δεν μένουν στο χωριό.

Παλιότερες γιορτές

Αποκριές

—Τις αποκριές μεταμφιέζονταν, παριστάνοντας τον αράπη και την αρκούδα με τον αρκουδιάρη ή να κάνουν διάφορες κατασκευές (αυτοσχέδια ελικόπτερα, διπλούς ανθρώπους από άχυρο, αρκούδα κ.α.π.) γυρίζοντας από σπίτι σε σπίτι, τρώγοντας, πίνοντας και γλεντώντας. Ιδιαίτερο ταλέντο στις κατασκευές αυτές είχε ο Θεολόγος Κακαράκης και ο Α. Γκαράνης.

αποκριές 3
Παρέα νεαρών του χωριού τις αποκριές, με αυτοσχέδιο αεροπλάνο. Διακρίνονται οι: Ν. Μπεγιάζης, Χρ. Φλωροκάπης, Κ. Κουμανίδης, Θ. Κακαράκης, Αθ. Μανωλακάκης, Αν. Δερμανόπουλος και Ν. Γκαράνης

 

καρναβάλια
Φωτο δεκαετίας 1960. Ο Γ. Κοντονικολάου, αρκουδιάρης με αστείρευτο κέφι και σπάνιο κωμικό ταλέντο χορεύει ντέφι στην αρκούδα (Θ. Κακαράκης). Με τα καμώματά τους σκορπούν άφθονο γέλιο!

    Το βράδυ της Αποκριάς υπήρχε το έθιμο της συγχώρεσης που ζητούσαν οι νεότεροι από τους πιο ηλικιωμένους, σε κάθε ανεξαιρέτως χριστιανική οικογένεια του χωριού και το κρέμασμα του λουκουμιού. Το βράδυ της Αποκριάς γίνονταν μεγάλα νυχτέρια στο σπίτι των γηραιότερων μελών των ευρύτερων οικογενειών. Μαζεύονταν όλοι στο σπίτι του παππού και της γιαγιάς παιδιά, νύφες, αδέρφια, ξαδέρφια, εγγόνια. Κρεμούσαν σε χαλκά που υπήρχε τότε σε όλα τα ξύλινα ταβάνια ένα λουκούμι ή -ελλείψει αυτού- ένα καθαρισμένο αυγό,  δεμένο σε σχοινί. Τα παιδιά έκαναν κύκλο γύρω από το κρεμασμένο λουκούμι ή αυγό, με τα χέρια πίσω, προσπαθώντας να τα δαγκώσουν χωρίς τη βοήθεια των χεριών, ενώ αυτό αιωρούνταν. Ήταν ένα πολύ διασκεδαστικό έθιμο που γλύκαινε την ατμόσφαιρα και δημιουργούσε συνθήκες χαράς και γέλιου. Στο τέλος αποχωρώντας όλοι ζητούσαν συγχώρεση  για πιθανές παρεξηγήσεις ή λάθος συμπεριφορές, ώστε η Σαρακοστή να ξεκινήσει χωρίς το βάρος της αμαρτίας. Αυτό ήταν το έθιμο της συγχώρεσης. Σήμερα το ωραίο αυτό χριστιανικό έθιμο δεν υπάρχει πια, αφού “τώρα όλοι έχουνε πέτρα στην καρδιά και δεν χαίρονται ”, αποδίδοντας την κατάργησή του στις νέες συνθήκες ζωής και στην αδιαφορία των νέων για τις αξίες του παρελθόντος.

Καθαρή Δευτέρα Ας θυμηθούμε δύο έθιμα της μέρας, με διονυσιακές καταβολές, έθιμα φερμένα απ’ την «πατρίδα».

Το πρώτο- το θυμάμαι σαν όνειρο, πολύ λίγο το πρόλαβα- ήταν το έθιμο της Σκυλοδευτέρας. Οι πιο χωρατατζήδες συγχωριανοί έπιαναν ένα σκύλο κατά προτίμηση καλοθρεμμένο και μεγάλο και τον κρεμούσαν ανάμεσα σε δύο σκοινιά δεμένα σε δύο στύλους ή δυο δέντρα. Τύλιγαν τα σκοινιά γύρω από το σκυλί, τα περιέστρεφαν και μετά τα άφηναν να ξετυλιχτούν με οργή. Πολλές φορές μαζί με τον σκύλο έβαζαν και μια γάτα. Όπως ξετυλίγονταν το σκοινί περιστρέφονταν κι ο κακομοίρης ο σκύλος και στο τέλος εκσφενδονίζονταν ψηλά.  Ήταν ένα «βάρβαρο» μεν αλλά θεαματικό έθιμο…  Το έθιμο διατηρήθηκε μέχρι το 1965, μετά απαγορεύτηκε.  Το έθιμο είναι αρχαίο και επεδίωκε με το ουρλιαχτό-  που έβγαζε ο σκύλος- το διώξιμο των δαιμόνων (και να μην ξεχνάμε ότι και οι καλικάντζαροι εμφανίζονται με τη μορφή σκύλου), τον εξαγνισμό, ένα έθιμο ευγονικό και γονιμικό, γνωστό ευρύτερα στον βαλκανικό χώρο .

Το δεύτερο έθιμο ήταν το μουντζούρωμα. Η προετοιμασία ξεκινούσε από το προηγούμενο βράδυ με την παρασκευή των εδεσμάτων, το βράσιμο της παραδοσιακής φασολάδας και το ζύμωμα των λουκουμάδων έτσι ώστε το επόμενο πρωί να καταναλωθούν. Την καπνιά έπαιρναν από τα καζάνια που έψηναν το φαγητό, έτσι ώστε όλοι όσοι συμμετέχουν στην γιορτή να είναι μασκαρεμένοι. Και προς τέλος οι κάτοικοι καλύπτουν το σώμα τους με δέρματα ζώων και κουδούνια και γυρίζουν όλο το χωριό κάνοντας όσο το δυνατό περισσότερο θόρυβο για να ξορκίσουν το κακό. Οι νοικοκυρές βρίσκονταν στο πόδι καθώς ξημέρωνε Δευτέρα: Καθάριζαν τα τσουκάλια από τα λίπη που το κυριακάτικο φαγοπότι άφησε, τα έπλεναν με ζεστό σταχτόνερο κι έτσι καθαρά (εξού και Καθαρά Δευτέρα) τα είχαν έτοιμα να δεχτούν για βράσιμο τα νηστίσιμα.

 

—Στην “πατρίδα”, την μέρα της γιορτής του αγίου Δημητρίου (26 Οκτωβρίου) έκαναν το δρώμενο της τζαμάλας, για να πάει καλά η σοδειά και η σπορά. Το έθιμο το έφεραν και στην Πόρπη, καταργήθηκε όμως γύρω στο 1940.

 

 

Powered by WordPress.com.

ΠΑΝΩ ↑

Αρέσει σε %d bloggers: